VDEKJE + MASHTRIM + DEHUMANIZIM | LUFTA PËRSHKON GJUHËN RUSE.

Nga znj. Laura A. Janda*.

Oslo, Mbretëria e Norvegjisë | Fjalori i koduar dhe ndryshimet semantike po e transformojnë në mënyrë dramatike gjuhën jo vetëm të ushtarëve, por edhe të publikut rus në përgjithësi.

“Gjuha e re” ruse shtrembëron si realitetin aktual ashtu edhe marrëdhëniet ndërpersonale, duke i reduktuar qeniet njerëzore në njësi të monetizuara dhe duke mohuar vlerat e gjithçkaje përveç shtetit rus.

Viti i kaluar ka sjellë dy tregues se në gjuhën ruse po ndodhin ndryshime rrënjësore:

1) Botimi i një Fjalori Shpjegues me dy vëllime të Gjuhës Shtetërore të Federatës Ruse.

2) Rrjedhja e mbi 9000 thirrjeve personale drejtuar znj. Tatiana Nikolaevna Moskalkova, Komisioneres Ruse për të Drejtat e Njeriut; të zbuluara nga “Echo of Moscow” dhe të analizuara më tej si Fjalor i Luftës nga Aleksandra Arkhipova dhe Jurij (Yuriy) Lapshin, mbi 70% e të cilave vijnë nga ushtarë dhe anëtarë të familjeve të tyre.

Ndërsa nga njëra anë Fjalori Shpjegues u imponua nga lartësitë e Kremlinit, dhe nga ana tjetër Fjalori i Luftës ka dalë nga baza e dëshpërimit individual, këto dy perspektiva mbi fjalorin modern rus po përforcojnë reciprokisht dhe zbulojnë një drejtim koherent të metamorfozës.

Veçanërisht të spikatura në Fjalorin e Luftës janë dy mënyra për të folur për vdekjen.

“Dyqindtë”, një kod për “i vdekur” që daton që nga lufta afgane, jep një folje të prejardhur: “bëj dyqindtë” (dhe jokalimtar “bëhem dyqindtë”), që specifikon vdekjen nga duart e forcave ukrainase.

Në të kundërt, “bëj zero” tregon vdekjen e shkaktuar nga komandanti yt, një hakmarrje për refuzimin për të shkuar në zonën e luftimit.

Të dy termat evokojnë shkëputje matematikore nga realiteti i vdekjes, pjesë e një modeli më të gjerë që përfshin “treqindtë” = i plagosur (gjithashtu një vazhdim nga vitet 1980) dhe “pesëqindtë” = dezertor (një risi e luftës aktuale), e cila kur rrjedh si folje do të thotë “akuzoj për dezertim”, një taktikë tjetër e përdorur nga komandantët për të terrorizuar trupat e tyre.

Një përzierje shkurtesash alfabetike e turbullon më tej lidhjen me realitetet e vështira.

“LBS” është “vija e kontaktit të luftimit” (fusha e betejës).

“BP” është “i zhdukur në veprim” (një status që qëndron midis familjeve dhe përfitimeve të vdekjes).

“Statusi-V” përcakton ata që kanë nënshkruar kontrata nga kolonitë penale me shpresën e shlyerjes së krimeve të tyre, por që janë të destinuar të mbeten në shkallën e poshtme në hierarkinë e personelit ushtarak.

“SOCH” qëndron për “largim të paautorizuar nga një njësi ushtarake”, në thelb dezertim, ndonjëherë i lidhur në mënyrë tallëse me emrin e një qyteti turistik, si në frazën zhargon “shkoni në SOCHI”.

Vija ndarëse midis jetës civile dhe shërbimit ushtarak është tërhequr qartë, duke përcaktuar një vend përtej shiritit ku ligjet normale nuk zbatohen, nga ku nuk mund të presim shpëtim ose çlirim, pavarësisht nga plagët, sëmundjet ose skadimi i kontratës së dikujt.

“Të shkruash lirimin nga shërbimi” = lirimi nga shërbimi është një iluzion i largët, që pothuajse nuk arrihet kurrë.

Në fund të fundit, një ushtar bëhet thjesht mish, një interpretim modern i mishit për top, qëllimi i vetëm i të cilit është të përdorë municionet nga pala tjetër.

Ndarja nga identiteti i dikujt sinjalizohet nga përdorimi i emrave të thirrjeve si “Derri i egër” dhe “Ekzekutuesi”, një praktikë që nën luftën aktuale të agresionit është përhapur nga radhët e larta tek i gjithë personeli luftarak.

Depersonalizimi i vetes dhe identiteti përforcohen nga Fjalori Shpjegues që përcakton një gamë të gjerë konceptesh intime njerëzore, midis tyre jeta, familja, dinjiteti, mëshira, si vlera tradicionale shpirtërore dhe morale të shtetit rus.

Ky Fjalor i dikton më tej popullsisë se një “patriot” është dikush që është “i përgatitur të bëjë sakrifica personale dhe të kryejë vepra heroike për hir të atdheut” dhe se “autoritarizmi” është “forma më efektive e qeverisjes gjatë kohërave të vështira për një vend”, duke mbështetur autoritetin absolut të komandantëve.

Vetë fjala Ukrainë është zhdukur nga fjalori i Putinit (krahaso studimin tonë gjatësor), një praktikë e imituar edhe në thirrjet drejtuar Komisionerit të të Drejtave të Njeriut.

Meqenëse është e paligjshme në Rusi të përdoret fjala luftë, fjalët që do të nënkuptonin edhe një luftë përjashtohen, duke përfshirë territoret e pushtuara ose të kapura.

Në vend të kësaj, publiku, shtypi dhe Kremlini përdorin termat territore të çliruara, territore të ribashkuara dhe territore/rajone të reja.

Këto rrethanore të ngathëta janë mashtruese, duke sugjeruar zhdukjen e Ukrainës si shtet sovran.

Veçanërisht shqetësues është korrupsioni i përhapur i nxitur nga bonuse, pagesa dhe përfitime të mëdha në rast vdekjeje, premtime që shpesh mbeten të paplotësuara.

Këto shuma shpesh nënkuptojnë se një ushtar i vdekur vlen më shumë sesa mund të fitonte imagjinueshëm në gjithë pjesën tjetër të jetës së tij, duke krijuar një ekonomi të paqëndrueshme vdekjeje.

Situata e cenueshme e ushtarëve shfrytëzohet veçanërisht nga komandantët, të cilët zhvatin shuma të mëdha parash nga familjet për mbrojtje të supozuar, vjedhin kartat bankare të ushtarëve dhe kërkojnë që ushtarët të paguajnë për pajisje dhe dronë të rrëzuar.

Vejushat e zeza regjistrojnë martesa fiktive ose të detyruara (me anë të alkoolit) për të korrur shpërblime për humbjet e tyre.

Autorët e Fjalorit të Luftës theksojnë se fjalori ushtarak ka depërtuar në të gjitha shtresat e jetës civile.

Fëmijët luajnë duke “e bërë njëri-tjetrin zero” dhe ngacmohen në oborrin e shkollës sepse baballarët e tyre janë “SOCH”.

*Profesoreshë e rusishtes - UiT Universiteti Arktik i Norvegjisë.

Nga z. Erton Duka.

© Copyright | Agjencia Telegrafike Vox

Ne të njohim me botën | www.007vox.com | Burimi yt i informacionit