MESOPOTAMIA: ZONA MIDIS LUMENJVE TIGËR DHE EUFRAT (NË IRAKUN E SOTËM) SHPESH I REFERUAR SI “DJEPI I QYTETËRIMIT”.

Bagdad, Irak | Mesopotamia, zona midis lumenjve Tigër dhe Eufrat (në Irakun e sotëm), shpesh i referuar si “Djepi i Qytetërimit”, sepse është vendi i parë ku u rritën qendrat komplekse urbane.

Sistemet e para të shkrimit dhe të drejtësisë besohet se kanë origjinën në Sumeria dhe Babiloni, tani Irak.

Emri “Irak” rrjedh nga arabishtja, që do të thotë “pjellor”. Kjo tokë ka ushqyer fe të ndryshme dhe grupe etnike.

Historia e Mesopotamisë, e lidhur pazgjidhshmërisht me rajonin më të madh, i cili, përbëhet nga kombet moderne të Egjiptit, Iranit, Sirisë, Jordanisë, Izraelit, Libanit, shteteve të Gjirit dhe Turqisë.

Tashmë shpesh i referohemi këtij rajoni si Lindja e Afërt ose e Mesme.

Pse ky rajon është emëruar në këtë mënyrë?

Është afërsia e këtyre vendeve me Perëndimin (me Evropën) që bëri që kjo zonë të quhej “lindja e afërt”.

Arti i lashtë i Lindjes së Afërt ka qenë prej kohësh pjesë e historisë së artit perëndimor, por historia nuk duhej të shkruhej në këtë mënyrë.

Është kryesisht për shkak të interesave të Perëndimit në “Tokën e Shenjtë” biblike, që materialet e lashta të Lindjes së Afërt, janë konsideruar si pjesë e kanunit perëndimor të historisë së artit.

Interesi për të gjetur vendndodhjet e qyteteve të përmendura në Bibël (si Ninive dhe Babilonia) gjatë shekullit të 19-të të pas Krishtit fyrmëzoi ekspedita arkeologjike në Lindjen e Afërt.

Këto vende u zbuluan, dhe gërmimet e tyre i zbuluan botës një stil arti, që kishte humbur.

Gërmimet frymëzuan Gjykatën e Ninevisë në 1851, Panairin Botëror në Londër, dhe një stil të artit dhe arkitekturës dekorative të quajtur Rilindja Asiriane.

Arti i lashtë i Lindjes së Afërt mbetet i popullarizuar sot; në vitin 2007, një skulpturë gëlqerore e fillimit të mijëvjeçarit të 3-të, Guennol Lioness, 6.5 cm e lartë, u shit për 57.2 milionë dollarë, pjesa e dytë më e shtrenjtë e skulpturës e shitur në atë kohë.

Në Kuran - Babilonia përmendet në ajetin (2:102) të kapitullit (2) surat l-bekarah (Lopa): “Nuk ishte Solomoni ai që nuk besoi, por djajtë nuk besuan, duke u mësuar njerëzve magjinë, dhe atë që iu shpall dy engjëjve në Babiloni, Harutit dhe Marutit.”

Historia e Lindjes së Afërt të Lashtë është komplekse dhe emrat e sundimtarëve dhe vendeve janë shpesh të vështira për t'u lexuar dhe shqiptuar.

Për më tepër, kjo është një pjesë e botës që sot mbetet e largët nga perëndimi kulturalisht, ndërkohë që tensionet politike kanë penguar mirëkuptimin e ndërsjellë.

Megjithatë, sapo të merrni një kontroll mbi gjeografinë e përgjithshme të zonës dhe historinë e saj, arti shfaqet si jashtëzakonisht i bukur, intim dhe magjepsës në kompleksitetin e tij.

Mesopotamia mbetet një rajon me kontraste të forta gjeografike: shkretëtira të gjera të rrethuara nga vargmale të thyer malore, të ndërprera nga oaze të harlisur.

Nëpër këtë topografi rrjedhin lumenj dhe ishin sistemet e ujitjes që nxorrën ujin nga këta lumenj, konkretisht në Mesopotaminë jugore, që ofruan mbështetjen për qendrat urbane shumë të hershme këtu.

Rajoni i mungon guri (për ndërtim), metalet e çmuara dhe druri.

Historikisht, ajo është mbështetur në tregtinë në distanca të gjata të produkteve të saj bujqësore për të siguruar këto materiale.

Sistemet e ujitjes në shkallë të gjerë, dhe puna e nevojshme për bujqësinë ekstensive, menaxhoheshin nga një autoritet i centralizuar.

Zhvillimi i hershëm i këtij autoriteti, mbi një numër të madh njerëzish në një qendër urbane, është në të vërtetë ajo që e dallon Mesopotaminë, dhe i jep një pozicion të veçantë në historinë e kulturës perëndimore.

https://impressexaltsculptor.com/xwr71bic?key=5bef601c2af9f91065c072edad23fc2c

Nga z. Erton Duka.

© Copyright | Agjencia Telegrafike Vox

Ne të njohim me botën | www.007vox.com | Burimi yt i informacionit