KORLEONE | “KUMBARI”.

Rruga nga Palermo në Corleone është e ashpër dhe shpesh i mungojnë shenjat zyrtare rrugore. Në disa vende drejtimet për në qytet janë lyer me spërkatje në mure. Korleone, Itali | Nëse nuk do të quhej Korleone (Corleone), ky qytet i vogël, i çuditshëm do t'u dukej vizitorëve si një nga shumë të tjerë në brendësi të Siçilisë: grupe të moshuarish që shëtisnin në një shesh gjysmë të shkretë, rreshta shtëpish të ulëta me ngjyrë rëre dhe një kishë e shekullit të 18-të në kodrën më të lartë.

Do të ishte e vështirë të imagjinohej që për gati gjysmë shekulli ishte bastioni i klanit më të përgjakshëm dhe më të fuqishëm të mafias, dhe i mafiozit më të frikshëm të Italisë, Totò Riina.

I përjetësuar në kinema dhe letërsi nga “The Godfather”, fshati u bë sinonim i krimit të organizuar, edhe nëse bosët që dikur e qeverisnin atë – Riina, Luciano Leggio dhe Bernardo Provenzano – tani kanë vdekur.

Rruga nga Palermo në Korleone është e ashpër dhe shpesh i mungojnë shenjat zyrtare rrugore. Në disa vende drejtimet për në qytet janë lyer me spërkatje në mure.

Por, i lodhur duke u marrë me një emër që është bërë mallkim, Korleone po lufton për t'i shpëtuar të kaluarës së tij mafioze.

Qeveria lokale votoi javën e kaluar për një rezolutë që kërkon largimin e shpejtë të Xhuzepe Salvator Riinës (Giuseppe Salvatore Riina), 46 vjeç, i treti i ish-shefave të bosëve, i cili u kthye në prill, pas tetë vjet burg për zhvatje, pastrim parash dhe shoqatë mafioze. Rezoluta e përshkruan Rinën e Ri si një “bashkëqytetar të padëshiruar”, familja e të cilit i shkaktoi “dëmtim reputacionit të qytetit”.

Kryetari i bashkisë së Corleone, Nicolò Nicolosi, në zyrën e tij. Kryetari i bashkisë, Nikolo Nikolosi (Nicolò Nicolosi), tha se qeveria lokale kishte vendosur t’i “binte alarmit”, megjithëse vendimi përfundimtar i takonte gjyqtarëve në Palermo apo edhe qeverisë kombëtare. “Riina i Ri, sapo u kthye në qytet, u prit me një qëndrim të përzemërt nga njerëzit dhe kjo një shenjë e rrezikshme në një periudhë ku komuniteti më në fund po ecnin përpara, duke lënë pas të kaluarën e tij mafioze. E vërteta është se shumica prej tyre po tregohen të sjellshëm sepse ende i frikësohen atij. Realiteti është se ata janë të lodhur nga ai dhe familja e tij”, thotë ai. “Ndonjëherë njerëzit më tregojnë se personi pranë meje në lokal ishte i lidhur me Provenzano ose Riinën”, thotë Dario Triolo, babai i të cilit, Ugo Triolo, një avokat, u vra nga mafia në 1978. “Por e vërteta është, se, unë nuk ndjej asgjë për këta njerëz. Unë nuk jap asnjë mallkim për ta. Nëse do të kisha ndjenja për ta, do të kisha shkatërruar jetën time. Por nëse më pyesni se çfarë mendoj përRiinë e Ri, do t'ju them se do të doja që ai të mos ishte në Korleone. Pse është kthyer? Kur shkrimtari amerikan Mario Puzo, vendosi që protagonisti imagjinar i romanit të tij të vitit 1969 do të quhej Vito Korleone, dhe se qyteti me të njëjtin emër do të ishte qyteti i tij i lindjes, gangsterët e rinj ambiciozë të Korleones e kishin vendosur tashmë në hartë. Në vitet 1970, kur u publikuan dy filmat e parë të trilogjisë Godfather, Toto Riina filloi ngritjen e tij në pushtet. Udhëheqja e tij shënoi një nivel të ri dhune: jo vetëm që vrau rivalët e tij kriminelë në një shkallë të paprecedentë, ai gjithashtu shënjestroi këdo që kërkonte t'i zinte rrugën. Ai besohet se është përgjegjës për qindra vdekje.

Ndikimi në reputacionin e Korleones ishte shkatërrues.

“Kur në periudhën e pasluftës gjenerali i karabinierëve Karlo Alberto dala Kieza (Carlo Alberto dalla Chiesa), i cili u dërgua në Siçili për të luftuar mafian, mbërriti në Corleone, ai urdhëroi menjëherë një regjistrim të të gjitha familjeve që jetonin atje”, thotë Nicolosi. “Ai zbuloi se çdo familje në Corleone kishte një të afërm brenda klanit Cosa Nostra”.

Për gjysmë shekulli, njerëzit e Korleones kishin jetuar në një lloj feudi mafioz, ku ata ishin të terrorizuar në heshtje dhe të bindur. Kur gazeta lokale në vitet 1980 sugjeroi një lidhje midis mafies dhe një figure politike lokale, zyra e saj u sulmua me bomba. Nicolosi thotë se vetëm pas arrestimit në vitin 2006 të pasuesit të Riinës, Provenzanos, njerëzit filluan të shprehin lirisht mendimet e tyre.

E shkapërderdhur nga arrestimet e pamëshirshme, pa para dhe ushtarë në këmbë, sot mafia siçiliane është dobësuar, madje edhe në Korleone atmosfera është ndryshe.

Sheshi kryesor i kushtohet gjyqtarëve Xhovani Falkone (Giovanni Falcone) dhe Paolo Borselinos (Paolo Borsellino), vrasjet e të cilëve ishin urdhëruar nga Riina, ndërsa në murin e shkollës bie në sy një mural gjigant i Françeska Morvillio (Francesca Morvillo), gruaja e Falkones, e cila u vra me të në vitin 1992.

Shtëpitë e sekuestruara nga mafia u kthyen në bujtina dhe qendra argëtimi për të rinjtë, madje edhe në komisariate polcie. E megjithatë, edhe sot nuk është e vështirë të takosh banorë, sidomos nga brezi i vjetër, të cilët e konsiderojnë Riinën një “burrë të mirë”. “Nuk e kuptoj pse kryebashkiaku dëshiron që Riina të largohet nga qyteti”, thotë pronari i një lokali. “Ky është qyteti i tij i lindjes”. Disa në qytet kanë shfrytëzuar stereotipet mafioze për të tërhequr turistë, si një kafene e shndërruar në një lloj muzeu të filmit “Kumbari”, me dhjetëra postera që shfaqin Marlon Brando, si Don Korleone, megjithëse filmi nuk është xhiruar në qytet. “Ndonjëherë turistët pozojnë para një kishe, të bindur se aty u festua martesa midis Maik Korleone dhe Apolonisë”, thotë Liborio Grizzafi, i cili menaxhon projektin Intus në Korleone, që synon të promovojë edukimin antimafia. “Kur u shpjegoj atyre se filmi nuk është xhiruar kurrë këtu, ata më thonë: O mik, mos ma thuaj këtë, unë kam ardhur nga Kolumbia vetëm për këtë arsye”. Riina, i Riu, tha se ndihej “i persekutuar, i shtypur, i ngacmuar dhe i shënjestruar për gjithçka që bën”, pasi autoritetet lokale dyshohet se refuzuan të rinovonin letërnjoftimin e tij. Një ditë pas vendimit të këshillit për të votuar për largimin e tij nga qyteti, djali i shefit postoi një mesazh në Facebook në të cilin kritikonte autoritetet dhe promovonte librin e tij të vitit 2016, “Riina Family Life”, duke u mburrur për shitjen e të drejtave të huaja. “Ndërsa në Corleone diskutojnë gjëra të pakuptimta si për shembull largimi nga shtëpia, unë vazhdoj të arrij suksese të reja” shkroi ai. Postimi ka mbledhur qindra pëlqime dhe komente, shumë nga të rinjtë në Korleone, kanë shprehur dashuri për familjen e tij. “Problemi janë, nga njëra anë, qytetarët e moshuar që luftojnë për t'u shkëputur nga e kaluara, dhe një pjesë e gjeneratave të reja që vazhdojnë të jenë të magjepsura nga Koza Nostra” thotë Xhuzepe Cipriani (Giuseppe Cipriani), i cili ishte kryetar bashkie për gati 10 vjet. Kur djali i një shefi si Riina kthehet në një qytet si korleone, nuk është kurrë një shenjë e mirë. Hetuesit kanë frikë se ai mund të përpiqet të riorganizojë klanin, i cili ende sot mund të mbështetet në një ushtri mafiozësh në qytet. “Kthimi i Riinës bëhet në një moment delikat për Corleonen”, thotë Marilena Bagarela, menaxhere e Laboratorit të Legalitetit, një lloj muzeu antimafia. “Vëmendja ndaj mafies po pakësohet. Dhe ky është një problem.” Ajo thotë se një ringjallje e klanit në qytet do të ishte një katastrofë, veçanërisht për të rinjtë që më në fund dhe gjithnjë e më shumë janë të vetëdijshëm se sa negative është mafia për të ardhmen e tyre. Ajo shpesh u jep mësime nxënësve të saj në të cilat rrëfen betejat e zhvilluara kundër mafies nga heronj si Plaçido Rizoto (Placido Rizzotto), një lider sindikal i vrarë në vitin 1948. “Në të kaluarën, studentët që i përkisnin një familjeje të lidhur me mafian nuk paraqiteshin në këto mësime”, thotë ajo. “Por kohët e fundit disa nëna kanë sjellë fshehurazi fëmijët e tyre. Ato na kërkojnë që të mos themi publikisht se kush janë ata sepse kanë frikë nga zemërimi i burrave të tyre. Por fakti që ato i sjellin këtu është tashmë një revolucion i madh në një qytet si Korleone”. Marilena është e lidhur me Leoluka Bagarelën (Leoluca Bagarella), një nga vrasësit më të pamëshirshëm të Koza Nostra-s dhe vëllai i Ninetës, gruas së Totò Riinës. Kur studentët e pyesin Marilenën për atë marrëdhënie, ajo u thotë: “Nuk ka rëndësi se çfarë mbiemri mbani, rëndësi ka rruga që zgjidhni të jeni.” Ajo tregon një histori: “Një ditë, ndërsa po shpjegoja rëndësinë e bërjes së zgjedhjeve lirisht në jetë, një fëmijë, shumë i emocionuar, u ngrit nga karrigia e tij dhe tha: 'Atëherë ka shpresë edhe për mua.' Nuk e di nëse kishte lidhje me shefin, por mbiemri i tij ishte Riina”.

Dhjetra postera të Don Corleone zbukurojnë muret e një kafeneje.