U HAP STENDA E INDISË NË PAZARIN USHTARAK TË AZISË QENDRORE.

Nga z. Emil Avdaliani*.

Tbilisi, Gjeorgji | Ndërsa vëmendja bie kryesisht mbi depërtimin e Kinës në sferat ekonomike dhe të sigurisë të Azisë Qendrore, duke nënvlerësuar kështu Rusinë, India është shfaqur si një shitës i ri i armëve, ndërsa rajoni diversifikon prokurimin e tij ushtarak.

Në fillim të tetorit, sekretari indian i mbrojtjes, Rajesh Kumar Singh, konfirmoi se India kishte eksportuar në Taxhikistan sistemin e saj të mbrojtjes ajrore Akash, të zhvilluar në vend.

Sistemi mund të kapë avionë, helikopterë dhe dronë në rreze deri në afërsisht 25 km (16 milje).

Dehli i RI konfirmoi gjithashtu eksportin e të njëjtit sistem në Turkmenistan, i cili më parë kishte qenë i varur nga pajisjet e mbrojtjes ajrore me origjinë ruse dhe kineze.

Bashkëpunimi është zgjeruar edhe në fusha të tjera të sigurisë.

Në shtator-tetor, India dhe Kazakistani zhvilluan stërvitjen e përbashkët ushtarake Kazind-2026, ku morën pjesë afërsisht 60 personel ushtarak nga secili vend.

Kjo pasoi stërvitjet Indi-Uzbekistan, Dustlik-2026, të mbajtura në prill dhe një stërvitje të ngjashme të mbajtur me Kirgistanin.

India ka rritur gjithashtu koordinimin e sigurisë dhe përpjekjet kundër terrorizmit, konsultimet ushtarako-teknike dhe bashkëpunimin në lidhje me inteligjencën me Uzbekistanin, Kirgistanin dhe Taxhikistanin.

Dialogu i sigurisë midis ministrave të jashtëm të Indisë dhe Azisë Qendrore, i mbajtur në qershor 2025 në Delhin e Ri, riafirmoi bashkëpunimin kundër terrorizmit, financimit të terrorizmit, trafikimit të armëve dhe trafikimit të narkotikëve.

Përparimet e Indisë kanë rëndësi. Ato sinjalizojnë një ndryshim të përgjithshëm në furnizimin ushtarak të Azisë Qendrore, larg varësisë së madhe nga Rusia, e cila e konsideron rajonin si oborrin e saj të shtëpisë.

India nuk është i vetmi aktor nga i cili po kthehen vendet e Azisë Qendrore.

Për shembull, Kina ka zgjeruar pozicionin e saj në rajon në vitet e fundit duke shitur avionë luftarakë Chengdu J-10CE në Uzbekistan, vendi i dytë që i merr këto avionë pas Pakistanit.

Gjithashtu thuhet se Kazakistani është i interesuar të blejë gjashtë avionë luftarakë të lehtë K-8W nga Kina.

Ekziston edhe Turqia me dronët e saj kompaktë që janë bërë gjithnjë e më tërheqës për vendet e Azisë Qendrore pas performancës së tyre në luftërat për Nagorno-Karabakun dhe mes konflikteve të vazhdueshme në Ukrainë dhe Iran.

Edhe pse shitjet e armëve nga India në Azinë Qendrore mbeten relativisht modeste, prania në rritje e armëve kineze në rajon tregon një ndryshim potencialisht të rëndësishëm afatgjatë në ekuilibrin rajonal të fuqisë.

Që nga vitet 1990, Rusia ka shërbyer si partneri mbizotërues ushtarak dhe i sigurisë për shtetet e Azisë Qendrore, një pozicion i reflektuar në rrjetin e saj të gjerë të bazave ushtarake, marrëveshjeve dypalëshe të mbrojtjes dhe marrëveshjeve shumëpalëshe të sigurisë.

Dominimi rus në prokurimin ushtarak të Azisë Qendrore filloi të ndryshojë në fillim të viteve 2020, veçanërisht pas pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës nga Rusia në vitin 2022.

Konflikti i zgjatur ka vënë një presion të konsiderueshëm mbi kapacitetin ushtarako-industrial të Rusisë, duke kufizuar aftësinë e Moskës për të përmbushur kërkesat mbrojtëse të partnerëve të saj tradicionalë.

Si pasojë, Rusia është përballur me vështirësi në rritje në përmbushjen e porosive të armëve dhe furnizimin me pajisje ushtarake për aleatët dhe partnerët, përfshirë Bjellorusinë, Armeninë dhe disa shtete të Azisë Qendrore.

Këto kufizime i kanë shtyrë qeveritë e Azisë Qendrore të diversifikojnë prokurimin ushtarak, duke krijuar mundësi të reja për Indinë për të zgjeruar eksportet e saj të mbrojtjes dhe për të forcuar bashkëpunimin e sigurisë në të pesë republikat.

Edhe pse Rusia mbetet një partner i rëndësishëm ushtarak, roli në rritje i Indisë dhe ai i Kinës mund ta gërryejnë gradualisht pozicionin e Moskës.

Më e rëndësishmja, implikimet e këtij trendi shtrihen përtej shitjes së menjëhershme të pajisjeve ushtarake.

Blerja e sistemeve indiane të armëve krijon lidhje teknologjike dhe logjistike afatgjata, pasi vendet përfituese do të kenë nevojë për ekspertizë indiane, pjesë këmbimi, shërbime mirëmbajtjeje, trajnim teknik dhe mbështetje për modernizim.

Me kalimin e kohës, këto varësi mund të përkthehen në lidhje më të thella institucionale midis industrive indiane të mbrojtjes dhe forcave të armatosura të Azisë Qendrore.

Parë nga një perspektivë më e gjerë, shtrirja ushtarake e Indisë në Azinë Qendrore është pjesë e kërkimit të Delhit të Ri për marrëdhënie më aktive me rajonin.

Angazhimi konsiston gjithnjë e më shumë në zhvillimin e rrugëve tregtare rajonale (veçanërisht në boshtin veri-jug), tregtinë dypalëshe, investimet në infrastrukturën kritike dhe bashkëpunimin mbi ndikimin e mundshëm të sigurisë nga Afganistani, të gjitha të ilustruara në vizitat e bëra nga kryeministri indian Narendra Modi në Uzbekistan dhe Kirgistan në fillim të këtij viti.

Delhi i Ri dhe Tashkenti e ngritën marrëdhënien e tyre në një partneritet strategjik gjithëpërfshirës dhe ranë dakord të punojnë në lidhjen, arsimin dhe, mbi të gjitha, në mineralet kritike.

Armët indiane, të shoqëruara me ato të furnizuesve të tjerë jo-tradicionalë, krijojnë një ekuilibër cilësisht të ndryshëm të fuqisë në Azinë Qendrore.

Ajo që aktualisht duket të jetë një zgjerim relativisht i kufizuar i eksporteve indiane të armëve, përfundimisht mund të bëhet një nxitës i rëndësishëm i një rishpërndarjeje më të gjerë të ndikimit ushtarak dhe të sigurisë në Azinë Qendrore, duke sfiduar gradualisht ndikimin e Moskës dhe, në një farë mase, të Pekinit në rajon.

*Z. Emil Avdaliani është bashkëpunëtor kërkimor në Qendrën Kërkimore Turan dhe profesor i marrëdhënieve ndërkombëtare në Universitetin Evropian në Tbilisi, Gjeorgji.

Hulumtimi i tij përqendrohet në historinë e rrugëve të mëndafshit dhe interesat e fuqive të mëdha në Lindjen e Mesme dhe Kaukaz.

Nga z. Erton Duka.

© Copyright | Agjencia Telegrafike Vox

Ne të njohim me botën | www.007vox.com | Burimi yt i informacionit