REPUBLIKA FEDERATIVE E BRAZILIT | U VENDOS NJË GUR KILOMETRIK NË TË MIRË TË SHËNDETIT PUBLIK; TRANSMETIMI VERTIKAL I HIV-it U ELEMINUA.

Brasilia, Republika Federative e Brazilit | Në shumë qytete braziliane, gjatë javëve të para të shtatzënisë, historia (për nënën e ardhshme) fillon gjithmonë në të njëjtën mënyrë: një vizitë, një analizë gjaku, një test.

Për shumicën e njerëzve, është thjesht rutinë. Megjithatë, për disa, mund të jetë momenti kur zbulojnë një infeksion HIV.

Dhe është pikërisht aty, në atë kryqëzim midis diagnozës së hershme dhe kujdesit të menjëhershëm që luhet një nga fitoret më konkrete të shëndetit publik.

Në dhjetor 2025, Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSh) certifikoi Brazilin si vend që ka eliminuar transmetimin e HIV-it nga nëna tek fëmija si një problem të shëndetit publik.

Ky nuk është një titull festiv dhe nuk do të thotë që HIV është zhdukur.

Ai nënkupton diçka më teknike, dhe, për këtë arsye, më të rëndësishme, vendi ka demonstruar, me kritere dhe verifikime të pavarura, se e ka ulur transmetimin vertikal në nivele aq të ulëta sa nuk përbën më një kërcënim për shëndetin publik dhe se ka një sistem të aftë për të ruajtur këto nivele me kalimin e kohës.

Tundimi është që fjala eliminim të lexohet si sinonim i fjalës zhdukje.

Në realitet, në gjuhën e OBSh-së, eliminimi i transmetimit vertikal si problem i shëndetit publik do të thotë ta sjellësh atë nën pragje të përcaktuara dhe të qëndrueshme me kalimin e kohës, me monitorim të pavarur dhe të dhëna cilësore.

Ky është një hap thelbësor. OBSh-ja nuk po shikon vetëm rezultatin përfundimtar, por edhe qëndrueshmërinë e arkitekturës që e prodhon atë rezultat.

Një model parandalimi i suksesshëm (dhe bindës).

Fjala kyçe është validimi. Në gjuhën e OBSh-së, nuk është një njohje simbolike, por një proces me tregues, auditime dhe kërkesa cilësore për shërbimet dhe të dhënat.

Në rastin e Brazilit, OBSh-ja raporton dy pragje që përcjellin thelbin e rezultatit:

1- “Një shkallë vertikale transmetimi të HIV-it nën 2% dhe mbi 95% mbulim për kujdesin para lindjes, testimin rutinë të HIV-it dhe trajtimin në kohë për gratë shtatzëna që jetojnë me HIV.

Vetëm këto shifra nuk shpjegojnë se si arrijmë atje, por ato tregojnë një gjë, që, zinxhiri ndërpritet kur diagnoza bëhet herët dhe terapia antiretrovirale fillon pa vonesë, në mënyrë të vazhdueshme dhe me ndjekjen e të porsalindurve të integruar në rrugë”.

2- “PAHO (Organizata Pan-Amerikane e Shëndetësisë) thekson se thjesht arritja e objektivave nuk është e mjaftueshme; sipas saj, nevojiten shërbime cilësore për nënat dhe fëmijët, sisteme të fuqishme laboratorike dhe të dhënash, si dhe një kornizë në përputhje me të drejtat e njeriut, barazinë gjinore dhe angazhimin e komunitetit.

Vende të tjera kanë arritur rezultate të ngjashme, por rasti i Brazilit është veçanërisht i rëndësishëm për shkak të shkallës dhe kompleksitetit të tij”.

OBSh-ja dhe PAHO-ja e formulojnë në këtë mënyrë:

1- “Është vendi më i populluar në Amerikë që e arrin këtë vlerësim dhe ndër më të mëdhenjtë në botë që e ka arritur këtë”.

Pyetja interesante, veçanërisht për ata që punojnë në shëndetin publik ose kërkimin shkencor, nuk është çfarë bënë ata (masat dihen), por si i bënë ato sistematike në një kontekst të gjerë dhe të pabarabartë, me dallime të theksuara rajonale.

Arsyet për sukses | PAHO-ja e lidh në mënyrë të qartë rezultatin me një element strukturor; me Sistemin Shëndetësor Brazilian (SUS) dhe aftësinë e tij për të mbështetur aksesin universal dhe kujdesin parësor si një platformë për testim dhe trajtim.

Ky arritje është rezultat i një arkitekture që ka shërbime prenatale vërtet të përhapura, laboratorë që mund të përballojnë kërkesën dhe të dhëna që janë të qëndrueshme dhe lejojnë korrigjime të kursit.

Për të kuptuar se çfarë do të thotë eliminim në praktikë, ndihmon ta imagjinojmë atë si një film me tre skena.

Skena e parë:

1- “Vizita e parë para lindjes. Nuk është vetëm një kontroll. Është momenti kur matet aftësia e një sistemi për të zbuluar ndërhyrjen e hershme; aksesi, koha, vazhdimësia. Një test HIV i ofruar rregullisht ndryshon të gjithë trajektoren. Këtu, nëse është e nevojshme, merren vendime të shpejta”.

Skena e dytë:

1- “Trajtimi dhe kujdesi. Kur një grua shtatzënë jeton me HIV, ndryshimi midis rrezikut dhe mbrojtjes qëndron në kohën e duhur: fillimi i shpejtë i trajtimit, respektimi i tij dhe integrimi i shërbimeve. Është lloji i punës që rrallë bën bujë në media, por i ruan rezultatet”.

Skena e tretë:

1- “Ndjekja e të porsalindurit. Sepse thelbi nuk është vetëm lindja e fëmijës; është vazhdimësia klinike dhe organizative që parandalon boshllëqet në proces.

PAHO-ja, duke komentuar rezultatin, thekson pikërisht këtë ide: eliminimi i transmetimit është i mundur kur gratë e dinë statusin e tyre të HIV-it, marrin trajtim në kohën e duhur dhe kanë qasje në shërbimet e nënës dhe lindje të sigurt.

Sepse thelbi nuk është vetëm lindja e fëmijës: është vazhdimësia klinike dhe organizative që parandalon boshllëqet në proces”.

Siç u përmend, Brazili nuk është një rast i lehtë.

Duke pasur parasysh popullsinë dhe pabarazitë rajonale, arritja e rezultateve uniforme është më shumë një sfidë qeverisjeje sesa një sfidë klinike.

Këtu hyn në lojë një element pak i diskutuar, por thelbësor, një qasje progresive, nënkombëtare.

OBSh-ja dhe PAHO-ja shpjegojnë se Brazili filloi duke certifikuar shtetet dhe bashkitë (veçanërisht ato me mbi 100 mijë banorë), duke përshtatur metodologjinë e validimit në kontekstin kombëtar duke ruajtur qëndrueshmërinë në të gjitha rajonet.

Paralelisht, vlerësimi u krye me një shqyrtim të të dhënave dhe dokumentacionit, një inspektim të ambienteve dhe një vlerësim përfundimtar nga komiteti global i OBSh-së, i cili, rekomandoi zyrtarisht validimin.

Thënë më thjesht, nuk është një medalje e dhënë në fund të garës; është një garë e zhvilluar në faza, me pika kontrolli.

Për ne evropianët, qëllimi nuk është të admirojmë këto rezultate. Çështja është të kuptojmë se çfarë e bën një arritje të tillë të përsëritshme.

OBSh-ja dhe PAHO-ja e lidhin në mënyrë të qartë këtë vlerësim me traditën braziliane të aksesit universal dhe falas në shërbimet shëndetësore përmes sistemit SUS, të ankoruar në kujdesin parësor të fortë.

Kur kjo platformë bazë qëndron, atëherë testimi dhe trajtimi pushojnë së qeni përjashtime dhe bëhen rutinë.

Dhe ekziston një nivel i dytë, UNAIDS-i, duke komentuar mbi certifikimin, kujton përbërësit që ne e dimë se funksionojnë (universaliteti i kujdesit, përcaktuesit socialë, të drejtat, aksesi në ilaçe).

Brazili është gjithashtu pjesë e kuadrit “EMTC Plus”, një iniciativë që integron eliminimin e transmetimit nga nëna tek fëmija jo vetëm të HIV-it, por edhe të infeksioneve të tjera (si sifilizi, hepatiti B dhe sëmundja kongjenitale Chagas), me mbështetjen e partnerëve si UNICEF-i dhe UNAIDS-i.

Është një mënyrë pragmatike për të thënë se nëse një zinxhir nga nëna tek fëmija funksionon, ai mund të parandalojë më shumë se një rezultat të pafavorshëm në të njëjtën kohë.

Si përfundim, ia vlen ta themi qartë, sepse është pika që shpesh shkakton konfuzion, që do të thotë, se, ky vërtetim nuk do të thotë se HIV-i ka mbaruar.

Lajmi i mirë është se një vend i madh ka demonstruar - me kritere të verifikuara nga OBSh-ja - se ndërprerja e transmetimit nga nëna tek fëmija mund të bëhet një arritje sistemike, jo një përjashtim.

Në një epokë kur shëndeti publik raportohet pothuajse ekskluzivisht në gjendje emergjence, kjo histori thotë diçka tjetër, se, vazhdimësia, kur planifikohet mirë, shpëton jetë në heshtje.

Nga z. Erton Duka.

© Copyright | Agjencia Telegrafike Vox

Ne të njohim me botën | www.007vox.com | Burimi yt i informacionit