PAK GRURË E SHUMË VAJ PALME | LUFTA NË UKRAINË NDRYSHOI USHQIMIN NË BE.

Bruksel, Belgjikë | “Ata që nuk e pëlqyen strategjinë e BE-së “Farm to Fork”, po përdorin luftën në Ukrainë si pretekst për ta ndaluar atë”. Kjo është deklarata e ashpër dhe jo tërheqëse e lëshuar nga Frans Timmermans, Zëvendës-President i Komisionit Evropian dhe përgjegjës për Marrëveshjen e Gjelbër, Paktin Mjedisor të nisur vitin e kaluar nga Bashkimi Evropian, i cili përfshin gjithashtu planin “Farm to Fork”, i projektuar për të transformuar në mënyrë të qëndrueshme sistemin evropian të ushqimit. Sipas Komisionerit, në një kontekst të përmbysur nga pushtimi rus i Ukrainës, do të kishte nga ata që do të përfitonin prej tij, si për të mbjellë panik në tregjet ushqimore, ashtu edhe për të penguar Bashkimin Evropian që të ndjekë me sukses ambiciet e gjelbra, për t'iu përgjigjur në mënyrë efektive ndryshimeve klimatike. Lufta në Ukrainë çoi në një rritje të çmimeve, si të lëndëve të para si misri, gruri dhe vajrat bimore, të ardhura nga Kievi, ashtu edhe të plehrave të eksportuara mbi të gjitha nga Rusia dhe Bjellorusia. Rrethanat që po krijojnë frikë serioze në disa zona të botës, në Afrikë dhe Lindjen e Mesme, dhe veçanërisht në ato vende ku kishte një varësi të fortë nga eksportet ukrainase, të cilat deri më tani kishin qenë thelbësore për të ushqyer një pjesë të madhe të popullsisë së tyre. Megjithatë, situata në shtetet anëtare evropiane është e ndryshme. Tashmë në muajin mars, Brukseli kishte lëshuar një komunikatë për sigurinë ushqimore, duke arritur në përfundimin se nuk ekziston rreziku i mungesës së ushqimit në BE. Megjithatë, Komisioni po shtyn që të prodhohen më shumë ushqime, duke autorizuar gjithashtu bizneset bujqësore që të shmangin masat e mbrojtjes së mjedisit. Mundësia e maksimizimit të sipërfaqes së kultivueshme për të rritur prodhimin është vlerësuar nga kompanitë e mëdha bujqësore dhe konfederatat e tyre përfaqësuese, por është kritikuar nga grupet mjedisore dhe nga fermerët që prej kohësh i janë përkushtuar prodhimit më të qëndrueshëm. LE TË HAMË MË SHUMË PRODUKTE ME VAJ PALME (PA E DITUR) - Lufta në Ukrainë ndryshoi kartat në tavolinë në shumë fusha të sektorit ushqimor. Përveç rritjes së çmimeve të grurit dhe misrit, një çështje kryesore ka të bëjë me vajrat bimore. Kievi është një nga prodhuesit kryesorë në botë të lulediellit (60% globalisht), dhe mban 75% të eksporteve, por u detyrua nga pushtimi rus të bllokonte shitjet jashtë vendit, ndërsa të korrat për vitet e ardhshme janë në rrezik. Meqenëse furnizimet nga portet e Detit të Zi kanë pushuar, Italia ka autorizuar tashmë industrinë ushqimore mbi një muaj më parë për të zëvendësuar vajin e lulediellit me yndyrna alternative, pa pasur nevojë të ndryshojë në mënyrë të saktë etiketat në pako. Rregullorja, e një natyre të përkohshme dhe emergjente, synon të plotësojë nevojat e kompanive që përballen me vështirësi furnizimi për shkak të konfliktit në Ukrainë, dhe që përdorin gjerësisht yndyrnat bimore për konserva, biskota, ushqime të gatshme dhe produkte të ngrira. Në Francë, një rregull i ngjashëm është miratuar, por me sqarime më specifike në lidhje me kohën. Një nga alternativat kryesore të lulediellit është vaji i palmës, të cilin Italia e importon për një vlerë totale prej rreth 1.3 miliardë euro në vitin 2021, kryesisht i furnizuar nga Indonezia. Vitet e fundit, ky produkt ishte zëvendësuar nga kompani të shumta në Itali si për arsye shëndetësore, duke qenë se ka një përmbajtje të lartë të acideve yndyrore të ngopura, ashtu edhe për arsye mjedisore, duke qenë se prodhimi i tij lidhet me shpyllëzimin e egër të pyjeve të gjera dhe për shfrytëzimin e punëtorëve të paguar pak. BALLKANI LIDER NË KONSUMIN E FRUTAVE DHE PERIMEVE - Duhet të jemi kampionë të dietës mesdhetare, por rrezikojmë të jemi mësues të këqij kur bëhet fjalë për konsumin e frutave dhe perimeve. Një studim i Kombeve të Bashkuara mbi sasinë e perimeve të ngrëna në nivel evropian i vendos italianët në mes të tabelës, me një mesatare prej 125 kilogramësh për frymë në vit, së bashku me Spanjën dhe Portugalinë. Një rezultat që nuk dënon, por duhet analizuar, duke pasur parasysh se këto ushqime duhet të jenë gurët e themelit të dietës mesdhetare, si patëllxhanët, kunguj të njomë, shpargujt, bashkë me mollët, dardhat dhe luleshtrydhet. Sipas hulumtimeve të shumta, frutat dhe perimet duhet të jenë të pranishme çdo ditë në “playlist” të ushqimit, duke u shfaqur nga katër deri në pesë herë në ditë. Konsumimi i përditshëm i tyre, përveçse na mban në formë, ndihmon në parandalimin e sëmundjeve, falë furnizime me vitamina, kripëra minerale, sheqerna dhe proteina. Në krye të listës së përpiluar nga Organizata e Ushqimit dhe Bujqësisë (FAO) gjejmë Kroacinë, e cila krenohet me një konsum për frymë prej 302 kilogramësh perime në vit. Medalja e argjendtë shkon për Shqipërinë, me një mesatare prej 298 kg, e ndjekur nga Maqedonia e Veriut (269 kg perime). Një podium gjithë-ballkanik, ku dy nga tre vendet përballen me Adriatikun. Italia, siç u përmend, pozicionohet në mes të tabelës, pavarësisht një prodhimi të bollshëm perimesh dhe një shumëllojshmërie që duhet ta kenë zili shumë nga fqinjët tanë. Më keq është Franca, e cila konsumon afro 100 kilogramë në vit per preson. Vendet nordike janë të këqija, pavarësisht përhapjes së stileve më të kujdesshme të jetesës. SHBA PROTESTON KUNDËR NDALIMIT TË BE-së | PESTICIDIT TË DËMSHËM PËR BLETËT - Përleshje mes Bashkimit Evropian dhe Shteteve të Bashkuara për një pesticid që supozohet se është i dëmshëm për bletët. Zgjedhja e Komisionit Evropian për të kufizuar përdorimin e "sulfoxaflor" vetëm për përdorim të brendshëm, nuk u vlerësua nga yjet dhe vijat amerikane. Pesticidi u prodhua posaçërisht nga kompania shumëkombëshe agrokimike “Corteva” si një alternativë ndaj neonikotinoideve, një lloj pesticidi specifik që lidhet me rënien e insekteve pjalmuese. I miratuar në BE në vitin 2015, pas vetëm shtatë vitesh në treg, “Sulfoxaflor” së shpejti duhet të kufizohet vetëm në përdorim të brendshëm, pra në serra të përhershme. Komisioni deklaroi në fillim të prillit synimin e tij për të ndjekur këtë objektiv, pasi Autoriteti Evropian i Sigurisë Ushqimore (EFSA) e vlerësoi informacionin në lidhje me ndikimin e tij të pamjaftueshëm për të garantuar sigurinë e bletëve. Megjithëse ndalimi nuk arriti të arrijë shumicën e votave nga vendet anëtare në Komitetin e Përhershëm për Produktet e Mbrojtjes së Bimëve, Komisioni premtoi se do ta miratonte rregulloren gjithsesi këtë pranverë. Shtetet e Bashkuara i kanë dërguar një letër ankese Organizatës Botërore të Tregtisë (OBT), të cilës i kërkohet të miratojë kufizimin. Në letër, sipas Uashingtonit, argumentohet se përdorimi i gjerë i substancës kimike në Shtetet e Bashkuara do të pengonte eksportin e ushqimeve në të cilat përdoret.