LINJA E SHPËTIMIT TË NAFTËS SË IRANIT DHE NJË OBJEKTIV JOSHËS I SHBA-ës (ISHULLI KHARG).

Qyteti i Jorkut të Ri, Amerikë | Ishulli i vogël në Gjirin Persik shërben si terminali kryesor i naftës i Iranit, duke përpunuar afërsisht 90 përqind të eksporteve të naftës bruto të vendit.

Kohët e fundit, është bërë një objektiv me vlerë të lartë në luftën ShBA-Izrael kundër Iranit.

Ishulli Kharg, një ishull i vogël koralor në Gjirin Persik verior, përgjegjës për trajtimin e afërsisht 90 përqind të eksporteve të naftës bruto të Iranit, është bërë një pikë e nxehtë në konfliktin në zgjerim të Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit në Iran.

Shtetet e Bashkuara kryen një bastisje të madhe bombardimi të ishullit më 13 mars, duke goditur më shumë se nëntëdhjetë objektiva ushtarake iraniane, duke përfshirë objekte të magazinimit të raketave dhe minave detare.

Presidenti i ShBA-ës, Danlld Tramp (Donald Trump), tha në mediat sociale se sulmi shkatërroi çdo objektiv ushtarak në ishull, por ai zgjodhi të mos shkatërronte infrastrukturën e naftës atje.

Megjithatë, ai paralajmëroi se do ta rishqyrtonte menjëherë atë vendim nëse Irani vazhdon të prishë transportin global të transportit detar në Ngushticën e Hormuzit - pika e bllokimit për gati një të pestën e furnizimit botëror me naftë dhe gaz natyror.

Trampi (Trump) ka lënë të kuptohet se administrata e tij po shqyrton marrjen e ishullit, duke i thënë Fainenshënëll Taimsit (Financial Times) më 29 mars se:

1- “Ndoshta e marrim ishullin Kharg, ndoshta jo. Kemi shumë mundësi”.

Ndërsa Shtetet e Bashkuara kanë rritur praninë e tyre ushtarake në Lindjen e Mesme, ekspertët thonë se një sulm ose pushtim i ishullit Kharg mund të rrisë më tej çmimet globale të naftës duke frenuar eksportet e naftës së Iranit, të provokojë hakmarrje dhe të rrezikojë jetën e personelit ushtarak amerikan që mund të vendoset në ishull.

Ku është ishulli Kharg?

Ishulli ndodhet në Gjirin Persik verior, afërsisht 21 milje larg bregdetit të Iranit.

I njohur si “Ishulli i Ndaluar” për shkak të rolit të tij si një qendër kritike energjetike, Ishulli Kharg ka një sipërfaqe prej vetëm 8 miljesh katrorë - rreth një e treta e madhësisë së Manhattanit - dhe ruhet me forcë nga Trupat e Gardës Revolucionare Islamike të Iranit, me kufizime të rrepta se kush mund të hyjë.

Pse është i rëndësishëm Ishulli Kharg?

Ishulli Kharg ka qenë qendra kryesore e eksportit të naftës së Iranit për gati shtatë dekada dhe konsiderohet si një litar shpëtimi për ekonominë iraniane.

Ai trajton shumicën e dërgesave të naftës bruto të vendit, shumica e të cilave janë të destinuara për Azinë - kryesisht Kinën.

Terminalet e ishullit në ujëra të thella dhe me kapacitet të lartë mund të akomodojnë transportues shumë të mëdhenj të naftës bruto, të njohur si supertankerë, të cilët nuk mund të ankorohen në pjesën më të madhe të bregdetit të cekët kontinental të Iranit.

Një dokument i deklasifikuar i CIA-s i vitit 1984 i përshkroi objektet e naftës së ishullit si më jetësoret në sistemin e naftës së Iranit, duke vënë në dukje se operacioni i tyre i vazhdueshëm është thelbësor për mirëqenien ekonomike të Iranit.

Më 7 mars, pak para sulmit të ShBA-ës, udhëheqësi i opozitës izraelite, Jair (Yair) Lapid, shkroi në mediat sociale se shkatërrimi i infrastrukturës së naftës së ishullit do ta paralizojë ekonominë e Iranit dhe do ta rrëzojë regjimin.

Siç argumentojnë disa analistë, nëse Shtetet e Bashkuara do ta pushtonin ishullin, ato do të fitonin ndikim mbi regjimin iranian dhe mund ta detyronin atë të rihapte Ngushticën e Hormuzit.

“Ushtria amerikane mund të vriste dy zogj me një gur; të hiqte një litar shpëtimi ekonomik për regjimin - dhe ndoshta të ulte shanset e tij për mbijetesë - dhe të stabilizonte tregjet globale të energjisë”, shkroi Bilal Y. Saab, bashkëpunëtor në Programin e Lindjes së Mesme dhe Afrikës së Veriut në Çetm Haus (Chatham House), për Uor on dhë Roks (War on the Rocks).

Irani është një prodhues i madh i naftës, duke mbajtur afërsisht 12 përqind të rezervave globale të naftës.

Pavarësisht sanksioneve të ashpra ndërkombëtare, të udhëhequra kryesisht nga Shtetet e Bashkuara, Irani përbënte afërsisht 4 përqind të furnizimeve globale të naftës në vitin 2023, duke e vendosur atë midis dhjetë prodhuesve më të mëdhenj të naftës në botë.

Analistët thonë se konflikti aktual në fakt ka nxitur një rritje të të ardhurave nga nafta, me shumë mundësi në qindra miliona dollarë, pasi Irani ende kontrollon aksesin përmes Ngushticës së Hormuzit.

Sipas Fondacionit për Mbrojtjen e Demokracive, afërsisht gjysma e të ardhurave të qeverisë së Iranit vjen nga nafta dhe gazi, që do të thotë se çdo shkatërrim ose humbje e Ishullit Kharg do t'i jepte një goditje të madhe një burimi kritik të të ardhurave për Iranin.

Por administrata Tramp (Trump) kohët e fundit lehtësoi sanksionet ndaj naftës iraniane dhe çdo ndërprerje në Ishullin Kharg mund të zvogëlojë më tej furnizimin global në një kohë kur tregjet e energjisë po përjetojnë tashmë një tronditje të konsiderueshme të shkaktuar nga shpërthimi i luftës.

Sa e vështirë do të ishte për ShBA-ës të pushtonin ishullin Kharg?

Nëse Trampi (Trump) do të sulmonte ishullin, ky operacion - qoftë nga ajri apo deti - mund të përbënte një kërcënim për sigurinë e ShBA-ës.

Afërsia e ishullit Kharg me kontinentin e Iranit do të thotë se ai mund të jetë cak i dronëve dhe raketave me rreze të shkurtër veprimi; nëse trupat amerikane do të vendosen në ishull, ato do të jenë të ndjeshme ndaj sulmeve iraniane.

Në fakt, kryetari i parlamentit të Iranit paralajmëroi se vendi do të hedhë zjarr me shi mbi forcat amerikane që përpiqen të pushtojnë ishullin.

Bregdeti malor i Iranit e bën të vështirë për radarët amerikanë të kapin çdo sulm mjaftueshëm shpejt për ta neutralizuar atë, thonë ekspertët.

Do të ishte gjithashtu një sfidë për Shtetet e Bashkuara të furnizonin trupat e stacionuara në Ishullin Kharg, veçanërisht pasi rrugët ujore pranë Iranit, veçanërisht Ngushtica e Hormuzit, janë bërë shumë të sigurta.

Bazat më të afërta ushtarake të mëdha amerikane janë në Bahrein, Kuvajt dhe Katar, të cilat, janë të gjitha më shumë se 100 milje larg Kharg, duke i lënë çdo anije që udhëton në atë distancë të cenueshme ndaj sulmeve.

Irani dhe përfaqësuesit e tij gjithashtu mund të vendosin mina tokësore ose të godasin anije në Gjirin Persik duke përdorur të ashtuquajturën flotë mushkonjash, të përbërë nga anije të vogla sulmi të armatosura me dronë, raketa dhe raketa.

Irani mund të hakmerret gjithashtu kundër objekteve të naftës dhe gazit në rajon, duke rritur më tej çmimet. Disa vende aty pranë kanë pësuar tashmë dëme.

Sa i përket ligjshmërisë së një pushtimi ose sekuestrimi të mundshëm amerikan të Ishullit Kharg, ligji ndërkombëtar lejon sulmet ndaj infrastrukturës civile vetëm nëse avantazhi ushtarak i fituar tejkalon dëmin e shkaktuar ndaj civilëve.

Në ishull jetojnë të paktën tetë mijë civilë, gjë që mund të rrisë rreziqet ligjore të një pushtimi ose pushtimi të mundshëm.

A ka objektiva të tjerë strategjikë rreth Ngushticës së Hormuzit?

Disa ishuj të tjerë në zonë mund të jenë shënjestra në luftë. Afër ishullit Kharg ndodhet Qeshm, ishulli më i madh në Gjirin Persik ku dyshohet se Irani strehon vende nëntokësore për raketa dhe dronë.

Është gjithashtu shtëpia e impianteve të desalinizimit që shërbejnë si një burim i rëndësishëm uji për Iranin që vuan nga mungesa e ujit.

Abu Musa dhe Tunbi i Madh dhe i Vogël janë një treshe ishujsh pranë Ngushticës së Hormuzit; të gjithë janë të pushtuar nga Irani, por pretendohen si nga Irani ashtu edhe nga Emiratet e Bashkuara Arabe.

Ishulli Larak, gjithashtu, ndodhet pak larg portit kritik të Bandar Abbas, një pikë nëpër të cilën Irani aktualisht kalon të gjitha anijet cisternë për kontrolle.

Së bashku, ky konstelacion ishujsh pranë bregdetit të Iranit u jep Shteteve të Bashkuara objektiva të shumta të mundshme për të ndërprerë transportin e naftës iraniane.

Një bllokadë detare kundër anijeve që transportojnë naftë iraniane nga Gjiri - më larg bregdetit - mund të jetë një alternativë tjetër dhe, ndoshta, një mundësi më e sigurt nëse ai është jashtë mundësive të shumë prej armëve të Iranit.

Nga z. Erton Duka.

© Copyright | Agjencia Telegrafike Vox

Ne të njohim me botën | www.007vox.com | Burimi yt i informacionit