SHBA-ës | REVISTA SHKENCORE “PLOS ONE”: NEANDERTALËT PRAKTIKONIN STOMATOLOGJINË 59 MIJË VJET MË PARË.

Shën Françesk, Kaliforni | Përfundimi vjen nga analiza e një molari të fosilizuar të gjetur në një shpellë siberiane dhe që daton rreth 59000 vjet më parë.

Dhëmbi tregonte shenja të qarta përpunimi, të cilat shkencëtarët ia atribuojnë një përpjekjeje për të trajtuar një infeksion dentar me përdorimin e një mjeti të vogël guri.

Hulumtimi u botua në revistën shkencore PLOS One dhe pohon se ky rast i veçantë përbën provën më të vjetër të njohur të ndërhyrjes dentare në histori, duke i paraprirë të paktën 40000 vjet praktikave përkatëse që i janë atribuar specieve Homo sapiens.

Sipas studiuesve, dhëmbi ka një vrimë të thellë brenda tij, e cila arrin deri te pulpa, gjë që sugjeron se ishte zhvilluar një infeksion serioz.

Analiza e gjurmëve mikroskopike, si dhe eksperimentet mbi dhëmbët e njeriut modern, treguan se një morfologji e ngjashme mund të shkaktohet vetëm nga shpimi me një mjet të mprehtë guri, të ngjashëm me ato të gjetura në zonën e gjetjes.

Zbulimi përforcon idenë se Neandertalët kishin aftësi njohëse dhe teknike më të përparuara nga sa mendohej më parë.

Aftësia për të zbuluar infeksionin dhe për të synuar dhëmbin sugjeron planifikim, aftësi të imëta motorike dhe të menduarit mjekësor rudimentar.

Siç vëren një nga udhëheqësit e studimit, procesi kërkonte aftësi dhe durim të veçantë, pasi puna brenda zgavrës me gojë është jashtëzakonisht e vështirë edhe sipas standardeve moderne.

Shkencëtarët vlerësojnë se personi të cilit i përkiste dhëmbi ka të ngjarë të vuajë nga dhimbje të forta dhe vështirësi në përtypje, gjë që mund të çojë edhe në kequshqyerje të rëndë ose përhapje të infeksionit.

Operacioni, sipas studiuesve, mund të jetë kryer nga një anëtar tjetër i grupit, ndoshta me përvojë në prodhimin e veglave prej guri.

Procedura, siç përshkruhet, nuk i ngjan një mjedisi modern mjekësor, por më shumë një akti kujdesi brenda lidhjeve të ngushta shoqërore, ndoshta edhe familjare.

Zbulimi në shpellën siberiane i shtohet provave të mëparshme se neandertalët përdornin mjete të thjeshta për higjienën dentare ose materiale bimore me veti të mundshme shëruese, por ky rast është prova më e qartë e praktikës mjekësore të synuar deri më sot.

Studimi përforcon pikëpamjen se Neandertalët nuk ishin thjesht mbijetues në kushte të vështira, por zotëronin aftësi komplekse që janë më afër sjelljes njerëzore siç e njohim ne sot.

Nga z. Erton Duka.

© Copyright | Agjencia Telegrafike Vox

Ne të njohim me botën | www.007vox.com | Burimi yt i informacionit