MË MIRË PA MIQ, APO ME MIQ PËR FIQ?

Amerikanët më shumë se kurrë nuk kanë miq. Mungesa e miqësisë është veçanërisht një problem për meshkujt. Por ka mënyra të thjeshta për të bërë miq. Njerëzit janë të prirur të duan miq, por jeta moderne e bën të vështirë të bësh miq. Dekada e fundit ka parë një rënie të madhe të miqësive të të rriturve dhe një rritje shqetësuese të vetmisë. Kjo do të ketë një ndikim negativ në shëndetin publik. Hulumtimi psikologjik ofron pesë hapa drejt krijimit të miqve të rinj. Njerëzit evoluan për të jetuar në grupe të vogla - jo vetëm me të afërm të lidhur me gjakun, por me miqtë. Miqtë punuan së bashku për të siguruar burime, për të kërkuar drejtësi dhe për të mbrojtur njëri-tjetrin.

Sa më bashkëpunues dhe mbështetës të ishte grupi, aq më shumë gjasa kishte të mbijetonte dhe të kalonte gjenet e tij të kërkimit të lidhjes. Rezultati është se ne jemi të prirur të dëshirojmë miqësi të ngushta dhe të qëndrueshme. Pra, është alarmante që amerikanët po përjetojnë një "recesion miqësie". Rënia befasuese e miqësisë. Jetesa moderne është e vështirë për miqësinë. Ndryshe nga paraardhësit tanë që i njihnin të gjithë në fisin e tyre, shumica e njerëzve tani jetojnë në qytete ku parazgjedhja është anonimiteti. Si fëmijë dhe të rinj, shkolla mund të sigurojë një komunitet social. Në të vërtetë, numri i miqve që njerëzit kanë arrin kulmin rreth moshës 25-vjeçare, por më pas bie ndjeshëm rreth moshës 30-vjeçare. Amerikanët, veçanërisht ata që janë me arsim të lartë dhe me të ardhura të larta, punojnë më shumë se një orë dhe kanë më shumë gjasa të lëvizin për punë se kurrë më parë. Prindërit gjithashtu shpenzojnë dy herë më shumë kohë më fëmijët e tyre sesa gjeneratat e mëparshme. Kjo dobëson aftësinë për të mbajtur miqësi të ngushta. Dekada e fundit ka parë një rënie befasuese të mëtejshme në numrin dhe cilësinë e miqësive. Së pari, ne kemi më pak miq të ngushtë. Sipas Anketës së Prespektivave Amerikane të majit 2021 me mbi 2000 të rritur, 12 për qind e amerikanëve raportojnë se nuk kanë miq, nga nën 3% në vitet 1990. Këto të dhëna pasqyrohen në Mbretërinë e Bashkuar, ku numri i të rinjve të rritur që raportojnë se kanë vetëm një ose asnjë shok të ngushtë u rrit nga 7% në gati 20% midis 2012 dhe 2021. Këto shifra janë edhe më të këqija për meshkujt, të cilët priren të kenë më shumë miq në fillim të jetës, por përjetojnë një rënie më të madhe. Së dyti, ne po kalojmë shumë më pak kohë me miqtë e paktë që kemi. Anketa Amerikane e Përdorimit të Kohës e filluar në vitin 2003, zbuloi se para vitit 2013 njerëzit shpenzonin pak më pak se 7 orë në javë me miqtë dhe rreth 15 orë kur përfshinin familjen, fqinjët dhe kolegët jashtë punës. Por në vitin 2014, njerëzit filluan të raportonin më pak kohë sociale. Deri në vitin 2021, shuma ishte pothuajse përgjysmuar: Tani po kalojmë më pak se 3 orë në javë me miqtë e ngushtë dhe 10 orë me të gjithë shoqëruesit. Prandaj, nuk është për t'u habitur që edhe para bllokimit të pandemisë COVID, shkalla e vetmisë po rritej. Një studim zbuloi se që nga viti 2019, rreth 20 për qind e amerikanëve raportuan se ndjeheshin të vetmuar. Dhe COVID i përkeqësoi të gjitha këto tendenca: Një meta-analizë e fundit e mbi 30 studimeve dhe 28,000 të rriturve të moshuar zbuloi se gati 30 për qind ndiheshin të vetmuar. Vetmia është vdekjeprurëse. Megjithëse miqtë mund të mos ndihmojnë më për të gjuajtur mamuthët apo për të luftuar fiset sulmuese, ata vazhdojnë të mbështesin suksesin ekonomik, mirëqenien dhe mbijetesën. Njerëzit pa miq të mirë vdesin më të rinj. Një meta analaizë e 70 studimeve të pavarura zbuloi se ndjenja e izolimit shoqëror dhe e vetmisë ul jetëgjatësinë po aq sa obeziteti i rëndë ose pirja e 15 cigareve në ditë. Një studim i mbi 2800 infermiereve të diagnostikuar me kancer gjiri zbuloi se ato pa mikesha të ngushta kishin gati katër herë më shumë gjasa të vdisnin nga kanceri i tyre. Të qenit vetëm bën që pengesat të duken më të frikshme, fjalë për fjalë. Një linjë studimesh, për shembull, zbuloi se njerëzit i vlerësojnë kodrat si të pjerrta kur janë vetëm sesa kur janë me një mik. Kur ndodhin pengesa në jetën reale, mungesa e miqve mund të nënkuptojë se nuk keni një udhëtim në zyrën e mjekut, një avokat ose një shpatull për të qarë. Së fundi, të qenit i vetmuar thjesht ndihet keq. Kur jeni rreth miqve, truri juaj lëshon neurotransmetues "të ndjeheni mirë" si dopamina dhe si serotonina. Kur ndiheni të vetmuar, truri juaj i kushton më shumë vëmendje gjërave negative, si kërcënimet sociale dhe refuzimi. Ndjenja e përjashtuar nga shoqëria aktivizon të njëjtat rajone të trurit të përfshira në dhimbje fizik. Në fakt, vetmia parashikon dhimbje, lodhje dhe sepresion. Shkenca ende nuk ka zhvilluar një udhëzues hap pas hapi për të bërë miq. Por ofron disa sugjerime të mira. Së pari, mos u mbingarkoni duke menduar se keni nevojë për dhjetëra miq të ngushtë, rreth tre janë ndoshta të mjaftueshm për të mbrojtur kundër stresit dhe për të përmirësuar mirëqenien, dhe disa psikologë sugjerojnë se rreth pesë është kufiri. Së dyti, kuptoni se krijimi i miqve do të kërkojë ndërveprime të shumta me kalimin e kohës. Ndryshe nga të afërmit e familjes, zhvillimi dhe ruajtja e miqësive kërkon kontakt të qëndrueshëm. Një studim i famshëm zbuloi se një parashikues kryesor i formimit të miqësisë ishte thjesht sa afër qëndronin njerëzit së bashku (dhe si rrjedhojë sa shpesh e shihnin njëri-tjetrin), pavarësisht nga interesat e përbashkëta ose faktorë të tjerë personalë. Një studim tjetër i fundit vlerëson se të paktën 11 ndërveprime gjatë pesë muajve nevojiten për të forcuar një miqësi. Së treti, për shkak se kontakti i përsëritur është i rëndësishëm, merrni parasysh t'i bashkoheni një organizate ose aktiviteti që takohet rregullisht. Pjesëmarrja fetare dhe puna vullnetare, për shembull, janë treguar se përmirësojnë mirëqenien, pjesërisht sepse lehtësojnë lidhjet sociale. Së katërti, duke qenë se ky do të jetë një angazhim, jini një “blerës i zhytur në mendime”. Përqendrohuni te njerëzit me të cilët lidheni vërtet. Ne jemi të tërhequr nga njerëz si ne- domethënë, ata që kanë një nivel arsimor, moshë dhe profesion të ngjashëm dhe me të cilët kemi interesa të përbashkëta. Por mos e përjashtoni njohjen me njerëz jashtë rrethit tuaj tipik shoqëror. Një studim i adoleshentëve kinezë, për shembull, zbuloi se bërja e miqve nga lagje të ndryshme rrit mirëqenien, veçanërisht për burrat. Shkëmbimi i informacionit rreth përvojave, mendimeve dhe besimeve rrit ndjeshmërinë dhe ngrohtësinë e perceptuar. Nga ana tjetër, kjo i shtyn miqtë e mundshëm të ndajnë më shumë për veten e tyre dhe t'ju pëlqejnë më shumë. (Thjesht mos e teproni: Zbulimi i informacionit shumë intim herët ose referimi i vazhdueshëm ndaj vetes mund të rezultojë mbrapsht.) Nëse jeni në mesin e miliona të rriturve që vuajnë nga një recension i miqësisë personale, mos u shqetësoni. Ka shumë të ngjarë që të ketë edhe shumë të tjerë që kanë nevojë për një mik të mirë dhe me disa përpjekje mund ta gjeni njëri-tjetrin. Ndërkohë, mos harroni të shijoni edhe lidhjet tuaja të dobëta. Ndërveprimet sociale me thjesht të njohur apo edhe të panjohur - të themi, biseda me kolegët në një takim ose pasagjerë të rastësishëm në autobus - mund të kenë një ndikim çuditërisht të madh pozitiv në mirëqenien tonë.